جمله اسمیه(مبتدا وخبر)
جمله اسمیه جمله ای است که با اسم آغاز می شود و ارکان اصلی آن مبتدا و خبر و . . می باشد.
ضمایر و موصولات و اشاره ها نیز در عربی ایم محسوب می شوند بنابراین جملهای که به وسیله این کلمات آغاز شود نیز جمله اسمیه است .
مبتدا:
اسمی است که در ابتدای جمله اسمیه قرار می گیرد و از نظر اعراب مرفوع _ُ_ٌ می باشد.
خبر :
کلمه و یا کلماتی است که پس از مبتدا واقع می شود و معنی آن را کامل می کند واز نظر اعراب مانند مبتدا مرفوع است .
چند مثال :
الطالبُ مجتهدٌ فی الدروسِ. ( جمله اسمیه)
↓ ↓ ↓
مبتدا و مرفوع خبر و مرفوع مجرور به حرف جر
تلمیذُ المدرسةِ کبیرٌ .
↓ ↓
مبتدا و مرفوع خبر ومرفوع
القیمةُ الغذائیةُ لهذه الثمرةِ عالیةٌ جٍدّاً .
↓ ↓
مبتدا و مرفوع خبر ومرفوع
ترجمه : ارزش غذایی برای این میوه بسیار بالا است .
الصدقُ رأسُ الفضائِل.
↓ ↓
مبتدا خبر
و مرفوع ومرفوع
ترجمه : راستی بالاترین فضیلت هاست .
نکته :
هرگاه ضمایر و موصولات و اشاره ها در ابتدای جمله بیایند اعراب آن ها محلی می باشد ( محلا مرفوع ). چون این کلمات مبنی بوده و حرکت آخر آن ها تغییر نمی کند .
مثال :
1.هُوَ شاکرٌ . (هُوَ : مبتدا و مرفوع محلا )
2. هذا مکانٌ نظیفٌ . ( هذا : مبتدا و مرفوع محلا )
3. هولإ صادقونَ . ( هولإ : مبتدا و مرفوع محلا ، صادقون : خبر ومرفوع با واو )
4. انتم ناجحون فی الحیاة . (انتم : مبتدا و مرفوع محلا ، ناجحون : خبر و مرفوع با واو )
نکته :
جمع مذکر سالم هنگام مرفوع شدن «ونَ» را می گیرد و هنگام منصوب و مجرور شدن « ینَ » را می گیرد .( البته قواعد این نکته مربوط به سال دوم است)
خبر در زبان عربی به سه نوع تقسیم می شود :
انواع خبر:
1.خبر مفرد ( فعل و جار و مجرور نباشد ) :
الطالبتُ مسروراتٌ – و همه مثال های بالا
↓
خبر و مرفوع ( از نوع مفرد )
2. جمله فعلیه : ( خبر به صورت فعل بیاید ):
علیٌ یخرجٌ من الصفِّ - التواضع یرفعُ قیمة الإنسان - التلمیذةُ جَلَسَت علی الأرضِ
↓ ↓ ↓
خبر و مرفوع محلا ( از نوع فعلیه) خبر و مرفوع محلا ( از نوع فعلیه) خبر و مرفوع محلا ( از نوع فعلیه)
3.شبه جمله ( خبر به صورت جار و مجرور باشد ) :
علیٌ فی الصفِ - حسنُ الخلقِ من الثمراتِ الأدب - هی فی المسافرةِ
↓ ↓ ↓
خبر و مرفوع محلا ( از نوع شبه جمله) خبر و مرفوع محلا ( از نوع شبه جمله) خبر و مرفوع محلا ( از نوع شبه جمله)
نکته :
هرگاه خبر از نوع جمله فعلیه و شبه جمله ( جار و مجرور ) باشد اعراب آن محلی است ( محلا مرفوع )
أن يذكر سبب حدوث الليل والنهار .
